CC photo by Till Westermayer

CC photo by Till Westermayer

Τους τελευταίους 6 μήνες η λέξη δημοψήφισμα έχει ακουστεί ίσως όσο ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας.
Πρόκειται για ένα παράδοξο γεγονός αν αναλογιστεί κανείς πως το τελευταίο δημοψήφισμα στην Ελλάδα έγινε το 1974 και αφορούσε τη μορφή του πολιτεύματος.
Έκτοτε, αν και κοντεύουν να περάσουν σχεδόν 40 χρόνια, ποτέ δε ζητήθηκε από τους πολίτες να αποφασίσουν άμεσα για κάποιο ζήτημα.

Αλλά και ο τρόπος που ανακινήθηκε το θέμα του δημοψηφίσματος δε συμβαδίζει ακριβώς με τις αρχές της δημοκρατίας: από τη μια το προτείνει ένας υπό κατάρρευση πρωθυπουργός αφού πρώτα έχει υιοθετήσει ένα μνημόνιο με αμφίβολες συνταγματικά διαδικασίες και από την άλλη ξένοι ηγέτες προσπαθούν να το επιβάλλουν εκβιαστικά για να φοβίσουν τους πολίτες εν όψει εκλογών.

Παρά την αντιμετώπιση που τυγχάνει στη χώρα μας, το δημοψήφισμα είναι ένας σημαντικός θεσμός της δημοκρατίας αφού εμπλέκει τους πολίτες στην άμεση λήψη των αποφάσεων.
Βέβαια, επικρατεί εύλογα ένας σκεπτικισμός για τα ζητήματα που μπορούν να τεθούν σε ψηφοφορία, καθώς και την προστασία των δικαιωμάτων των μειοψηφιών απέναντι στις πλειοψηφίες [1].

Ένας τομέας, πάντως, στον οποίο φαίνεται να μπορούν να εφαρμοστούν με πολύ καλά αποτελέσματα τα δημοψηφίσματα είναι στην αποδοχή ή απόρριψη προϋπολογισμών δημοσίων έργων.
Πρόκειται για μια πρακτική που εφαρμόζεται εδώ και πολλά χρόνια στην Ελβετία.
Η Ελβετία υποδιαιρείται διοικητικά σε καντόνια [2] και σε κάποια από αυτά τα δημόσια έργα που ξεπερνούν ένα συγκεκριμένο όριο κόστους πρέπει υποχρεωτικά να εγκριθούν μέσω δημοψηφίσματος.

Το 2003 δημοσιεύθηκε σε διεθνές επιστημονικό περιοδικό ένα άρθρο των Feld και Matsusaka [3] που αξιοποιώντας στοιχεία που αφορούσαν την Ελβετία από το 1980 έως το 1998 διερευνούσε την επίπτωση που έχουν τα υποχρεωτικά δημοψηφίσματα στις αποφάσεις για δαπάνες. Τα κυριότερα συμπεράσματα ήταν τα παρακάτω:

  • Κατά την υπό μελέτη περίοδο πραγματοποιήθηκαν 461 υποχρεωτικά δημοψηφίσματα και εγκρίθηκε το 86% των έργων. Συνεπώς, οι πολίτες δεν είναι αρνητικοί όταν ψηφίζουν για δημόσια έργα.
  • Από την ανάλυση των δεδομένων και τη στάθμισή τους προκύπτει μια εκτίμηση για μια μέση μείωση της τάξης του 19% στην κατά κεφαλή δαπάνη για τα έργα τα οποία εγκρίθηκαν μέσω υποχρεωτικών δημοψηφισμάτων.
  • Μια μέθοδος με παρόμοια αποτελέσματα στις κρατικές δαπάνες με αυτά των υποχρεωτικών δημοψηφισμάτων φαίνεται να είναι η θεσμική απ’ ευθείας δυνατότητα των πολιτών να προτείνουν νόμους.

Πιο πρόσφατη έρευνα των Funk και Gathmann [4] που βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία για την Ελβετία από το 1890 έως το 2000 καταλήγει σε παρόμοια συμπεράσματα με λίγο πιο μετριοπαθή εκτίμηση της μείωσης των δαπανών (12%).
Σε κάθε περίπτωση, φαίνεται πως η συμμετοχή των πολιτών στη διακυβέρνηση μπορεί να συνεισφέρει στη μείωση των κρατικών δαπανών.

 

Του Θάνου Πλέσσα

Μέλους του Κόμματος Πειρατών
από το http://plessas.info/referendums/

Πηγές:

  1. http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=7154
  2. http://en.wikipedia.org/wiki/Cantons_of_Switzerland
  3. Lars P. Feld, John G. Matsusaka. “Budget referendums and government spending: evidence from Swiss cantons.” Journal of Public Economics, 87 (12) (2003), pp. 2703–2724 http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0047272702001408
  4. Funk, P., and C. Gathmann. “Does Direct Democracy Reduce the Size of Government? New Evidence from Historical Data, 1890–2000.” The Economic Journal. 121(557) (2011), pp. 1252–1280 http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1468-0297.2011.02451.x/abstract

6 σχόλια

eklag · Κυριακή, 27 Μάιος, 2012 στο 18:22

Χαιρόμαστε πραγματικά που όλο και συχνότερα,
παρουσιάζετε προτάσεις σχετικά με τη διαχείριση θεμάτων από τους πολίτες,με τρόπο απλό,χωρίς κραυγές και εύχομαι όλο και περισσότεροι να ενημερώνονται,κατανοώντας τη δυσκολία του εγχειρήματος χωρίς κρατική επιχορήγηση.

Πέτρος · Δευτέρα, 28 Μάιος, 2012 στο 01:17

Καλησπέρα σε όλους

Με αφορμή το πολύ καλό άρθρο του Θάνου θα ήθελα να πω ότι προσπαθώ να ‘συντηρήσω΄ένα blog για το Δημοψήφισμα ως το σπουδαιότερο – κατά την ταπεινή μου άποψη – θεσμό της Άμεσης Δημοκρατίας. Οποιαδήποτε σκέψη, θέση αλλά κυρίως αντίρρηση είναι κάτι παραπάνω από ευπρόσδεκτα.

http://referendumsforgreece.wordpress.com/

Πέτρος

Πέτρος · Παρασκευή, 8 Ιούνιος, 2012 στο 17:45

Είναι ελπιδοφόρο το γεγονός ότι σε όλο τον κόσμο οι πολίτες αρχίζουν να ‘ανακαλύπτουν’ ξανά την ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Δείτε τα παρακάτω.

http://www.democracy-international.org/

http://www.iri-europe.org/

http://www.admin.ch/ch/d/pore/vi/vis_2_2_5_7.html

http://direct-democracy.geschichte-schweiz.ch/

Πέτρος

kostas · Κυριακή, 10 Ιούνιος, 2012 στο 11:14

δημοψήφισμα :

Ως ύστατη προσπάθεια σωτηρίας της Ελλάδας κατατέθηκαν στο Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης τουλάχιστον δυο προσφυγές και σωρεία καταγγελιών που αποδεικνύουν αναμφισβήτητα την τέλεση εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας σε εξέλιξη. Ας στηρίξουμε όλοι με την υπογραφή μας την προσπάθεια αυτή ! Παρακαλώ υπογράψτε εσείς η οικογένεια και οι φίλοι σας και διαδώστε !

Το ιστορικό της πρωτοβουλίας (διαβάστε το σας παρακαλώ) :
αγγλικά http://www.gopetition.com/petitions/save-democracy-in-greece-save-the-cradle-of-western-c.html
ελληνικά http://justiceforgreece.wordpress.com/petitions/ελληνικά/
Το αίτημα: http://www.gopetition.com/petitions/save-democracy-in-greece-save-the-cradle-of-western-c/sign.html

Δημοψηφίσματα: και δημοκρατία και μείωση των δαπανών! | Κόμμα Πειρατών Ελλάδας – Τοπικό Γραφείο Μαγνησίας · Δευτέρα, 28 Μάιος, 2012 στο 17:48

[…] Πηγή: https://www.pirateparty.gr/2012/05/referendums/ Share this:EmailPrintTwitterFacebookMoreDiggStumbleUponTumblrRedditLinkedInPinterestLike this:LikeBe the first to like this post. By ECO Pirate • Posted in Διάφορα 0 […]

Δημοψηφίσματα: και δημοκρατία και μείωση των δαπανών! | Κόμμα Πειρατών Ελλάδας · Παρασκευή, 21 Σεπτέμβριος, 2012 στο 17:07

[…] Πηγή: https://www.pirateparty.gr/2012/05/referendums/ Share this:EmailPrintTwitterFacebookMoreDiggStumbleUponTumblrRedditLinkedInPinterestLike this:LikeBe the first to like this. By ECO Pirate • Posted in Πολιτική 0 […]

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *